نویسنده: مریم نصیری کارشناس ارشد کاردرمانی کودکان کلینیک تخصصی کاردرمانی و گفتاردرمانی صبا ارائه خدمات تخصصی در مناطق ۹، ۱۰، ۱۷، ۱۸، ۱۹ و ۲۱ تهران
علائم اولیه فلج مغزی در نوزادان و کودکان؛ چه زمانی باید نگران شویم؟
فلج مغزی یا Cerebral Palsy (CP) یکی از شایعترین اختلالات عصبی-حرکتی دوران کودکی است که بر کنترل حرکات، تعادل، وضعیت بدنی، هماهنگی عضلات و در برخی موارد بر گفتار، یادگیری و مهارتهای روزمره کودک تأثیر میگذارد.بسیاری از والدین تصور میکنند تشخیص فلج مغزی تنها زمانی امکانپذیر است که کودک در راه رفتن دچار مشکل شود؛ در حالی که علائم این اختلال از ماههای ابتدایی زندگی قابل مشاهده هستند. تشخیص زودهنگام و آغاز مداخلات تخصصی کاردرمانی و گفتاردرمانی میتواند تأثیر چشمگیری بر آینده کودک داشته باشد.
در کلینیک کاردرمانی و گفتاردرمانی صبا که به عنوان یکی از مراکز تخصصی توانبخشی کودکان در مناطق ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۱، ۱۰ و ۹ تهران فعالیت میکند، ارزیابی و درمان کودکان مبتلا به فلج مغزی، تأخیر حرکتی و اختلالات رشدی با جدیدترین روشهای علمی انجام میشود.
علائم هشداردهنده فلج مغزی از تولد تا ۳ ماهگی
سه ماه اول زندگی یکی از مهمترین مراحل رشد سیستم عصبی کودک است. در این دوره نوزاد باید به تدریج کنترل بیشتری روی بدن و حرکات خود پیدا کند.
مهمترین علائم هشداردهنده:
- شل بودن بیش از حد بدن(Hypotonia)
- سفتی غیرطبیعی اندامها (Hypertonia)
- ضعف رفلکسهای طبیعی نوزادی
- واکنش کم یا غیرطبیعی به نور و صدا
- مشکل در دنبال کردن اشیا با چشم
- لبخند اجتماعی نداشتن تا پایان سه ماهگی
- بیقراری یا بیتحرکی غیرطبیعی
اگر نوزاد شما بیش از حد شل یا سفت به نظر میرسد، مراجعه به متخصص مغز و اعصاب کودکان و ارزیابی کاردرمانی ضروری است.
علائم هشداردهنده فلج مغزی از ۳ تا ۶ ماهگی
در این سن کودک باید ارتباط بیشتری با محیط برقرار کند و کنترل حرکتی او افزایش یابد.
علائم هشداردهنده:
- ضعف رشد عضلانی
- نخندیدن و نداشتن آواسازی
- نرسیدن دست به سمت اسباببازی
- ناتوانی در گرفتن اشیا
- غلت نزدن متناسب با سن
- ضعف کنترل سر
- ناتوانی در نشستن با حمایت مناسب
- وجود این علائم میتواند نشانهای از اختلال در رشد سیستم عصبی مرکزی باشد و نیازمند بررسی تخصصی است.
علائم هشداردهنده فلج مغزی از ۶ ماهگی تا یک سالگی
این دوره مهمترین بازه زمانی برای ارزیابی رشد حرکتی کودک محسوب میشود.
علائم هشداردهنده:
- مشکل در گرفتن و نگه داشتن اشیا
- دشواری در خوردن غذاهای کمکی
- مشکلات بلع
- ضعف هماهنگی چشم و دست
- تأخیر در نشستن مستقل
- تأخیر در چهاردست و پا رفتن
- استفاده بیشتر از یک سمت بدن
- مشت نگه داشتن دائمی یک دست
یکی از مهمترین علائم هشداردهنده در این سن، استفاده مکرر از یک دست قبل از یک سالگی است که میتواند نشانه فلج مغزی یکطرفه باشد.
علائم هشداردهنده فلج مغزی از یک تا دو سالگی
در این سن انتظار میرود کودک مهارتهای حرکتی، شناختی و اجتماعی بیشتری کسب کند.
علائم هشداردهنده:
- راه نرفتن تا حدود ۱۲ تا ۱۸ ماهگی
- اسپاسم یا گرفتگی عضلات
- حرکات خشک، سفت یا پرشی
- زمین خوردنهای مکرر
- ضعف تعادل
- تأخیر گفتاری
- دایره واژگان محدود
- بازی نکردن با همسالان
- مشکلات ارتباط اجتماعی
چرا تشخیص زودهنگام فلج مغزی اهمیت دارد؟
مغز کودک در سالهای ابتدایی زندگی از انعطافپذیری فوقالعادهای برخوردار است. به همین دلیل هرچه درمان زودتر آغاز شود، احتمال بهبود عملکرد حرکتی و شناختی بیشتر خواهد بود.
مزایای تشخیص و درمان زودهنگام عبارتاند از:
- افزایش استقلال کودک
- بهبود تعادل و هماهنگی حرکتی
- کاهش دفورمیتیهای عضلانی و اسکلتی
- بهبود عملکرد دستها و مهارتهای ظریف
- افزایش توانایی گفتار و ارتباطات
- کاهش نیاز به مداخلات پیچیدهتر در آینده
- ارتقای کیفیت زندگی کودک و خانواده
نقش کاردرمانی در درمان کودکان مبتلا به فلج مغزی
کاردرمانی یکی از اصلیترین ارکان درمان فلج مغزی محسوب میشود.
در کلینیک کاردرمانی صبا برنامه درمانی بر اساس نیازهای اختصاصی هر کودک طراحی میشود و شامل:
- کاردرمانی جسمی و حرکتی
- تمرینات تعادل و هماهنگی
- درمان اختلالات تون عضلانی
- آموزش مهارتهای حرکتی درشت
- آموزش مهارتهای ظریف دست
- هندتراپی تخصصی
- یکپارچگی حسی (Sensory Integration)
- آموزش فعالیتهای روزمره زندگی (ADL)توانبخشی شناختی کودکان است.
نقش گفتاردرمانی در کودکان مبتلا به فلج مغزی
بسیاری از کودکان مبتلا به CP در زمینه گفتار، زبان و تغذیه نیز با چالش مواجه هستند.
خدمات گفتاردرمانی شامل:
- درمان تأخیر کلامی
- بهبود تلفظ و وضوح گفتار
- تقویت مهارتهای ارتباطی
- درمان اختلالات بلع
- افزایش درک زبانی
- توسعه مهارتهای اجتماعی و ارتباطی
است
بهترین مرکز کاردرمانی و گفتاردرمانی فلج مغزی در جنوب غرب، غرب و جنوب تهران
اگر کودک شما در دستیابی به مراحل رشد حرکتی، گفتاری یا شناختی تأخیر دارد، ارزیابی تخصصی در اولین فرصت اهمیت زیادی دارد.کلینیک تخصصی کاردرمانی و گفتاردرمانی صبا با بهرهگیری از رویکردهای نوین توانبخشی کودکان، آماده ارائه خدمات تخصصی به ساکنان مناطق:✅ منطقه ۱۷ تهران✅ منطقه ۱۸ تهران✅ منطقه ۱۹ تهران✅ منطقه ۲۱ تهران✅ منطقه ۱۰ تهران✅ منطقه ۹ تهران و سایر مناطق جنوب، جنوب غرب و غرب تهران میباشد.
